Trądzik pospolity (łac. acne vulgaris) to przewlekła zapalna choroba gruczołów łojowych i ujść mieszków włosowych, której objawami są wykwity najczęściej zlokalizowane na twarzy. Nie tylko wygląda nieestetycznie, ale przede wszystkim jest schorzeniem wymagającym leczenia. Czym jest trądzik pospolity, jaka przyczyna leży u jego podstaw i jak się objawia?

Leczenie widocznych zmian skórnych najczęściej kojarzy się z okresem dojrzewania. W społeczeństwie wciąż powszechny jest mit, że problem wystarczy przeczekać, bo wraz z osiągnięciem przez dziecko pełnoletności zniknie. Nic bardziej mylnego – trądzik pospolity może pojawić się w rożnym wieku, zawsze natomiast wymaga podjęcia leczenia. Przedstawiamy przyczyny i objawy schorzenia oraz sposoby na zmiany trądzikowe.

Co to jest trądzik pospolity?

Trądzik pospolity to choroba najczęściej dosięgająca młodzież w okresie dojrzewania. Oprócz wyraźnych zmian w obrębie przede wszystkim skóry twarzy, może stać się przyczyną obniżonego komfortu psychicznego u nastolatków. Niejednokrotnie zdarza się, że przez wstyd z powodu rozlegle pojawiających się zaskórników przestają wychodzić z domu i rezygnują z życia społecznego. W takiej sytuacji konieczne jest nie tylko podjęcie leczenia u specjalisty dermatologa, ale także konsultacja z psychologiem. Zmiany trądzikowe niejednokrotnie leczy się kilka lat, a nawet najbardziej agresywna terapia może okazać się dla konkretnego pacjenta niedostatecznie skuteczna – zdarza się, że objawy nie ustępują mimo leczenia, częściej jednak po prostu pozostawiają nieestetyczne blizny.

Trądzik pospolity jest najczęściej występującą chorobą dosięgającą młodzież w okresie dojrzewania. Dotyczy ponad 80% osób pomiędzy 11. a 30. r.okiem życia. Aż 85% chorujących szczęśliwie przechodzi przez schorzenie bardzo łagodnie, niemniej u pozostałej części pojawiają się jego ciężkie postaci zapalne, po których pozostają przebarwienia i głębokie blizny na twarzy. Warto jeszcze raz podkreślić, że trądzik pospolity nie jest chorobą, która dosięga wyłącznie młodzież – zmiany skórne o znaczeniu klinicznym występują również u osób po 40. roku życia.

Trądzik pospolity (łac. acne vulgaris) – odmiany

Trądzik

Istnieją różne czynniki wywołujące zmiany trądzikowe. Co więcej, poszczególne przypadki różnią się między sobą w sposób znaczący przebiegiem klinicznym. Dlatego trądzik pospolity ma kilka odmian:

  • grudkową, w której zmiany przyjmują postać grudek i zaskórników, ale najczęściej nie są silne i ustępują pod wpływem podjętego leczenia, ewentualnie pozostawiając niewielkie blizny na skórze – najczęściej występuje u młodych osób w okresie dojrzewania;
  • krostkową, w której pojawiają się grudki stosunkowo łatwe do wyleczenia (najczęściej po kilku latach choroby) – nie zawsze zostawiają trwałe zmiany w strukturze skóry;
  • grudkowo – krostkową, w której charakter zmian jest mieszany, ale ich intensywność jest umiarkowana i możliwe jest zupełne pozbycie się ich;
  • ropowiczą, w której pojawiają się zaskórniki, grudki i torbiele ropne, a jej przebieg jest wyraźnie cięższy niż w poprzednich odmianach – niemal zawsze usunięte zmiany skórne pozostawiają po sobie ślad w postaci rozległych blizn zanikowych;
  • bliznowcową, która bardzo często współistnieje z odmianą ropowiczą – pojawiają się przerosłe zmiany zajmujące często spore obszary ciała i pozostawiają po wyleczeniu blizny;
  • skupioną, która charakteryzuje się rozległymi, głębokimi zmianami różnego rodzaju – pojawiają się grudki, krostki i torbiele pozostawiające duże blizny zanikowe – bardzo często oprócz typowych dla trądziku lokalizacji zajmuje również dół pachowy, brzuch i pośladki, w większości przypadków występuje u mężczyzn;
  • odwróconą, która jest podrodzajem odmiany skupionej – również rozwija się w nietypowych miejscach (dół pachowy, pachwina, pośladki) i cechuje się występowaniem sporych rozmiarów zmian torbielowatych, po których pozostają nieestetyczne blizny;
  • piorunującą, której przebieg jest naprawdę ostry – na początku pojawiają się drobne wykwity grudkowe, następnie dochodzi do pojawienia się zmian krostkowych i torbielowatych z ropą lub treścią krwotoczną, dodatkowo występują u chorego objawy ogólne (wysoka temperatura, złe samopoczucie, drgawki, bóle kostne i mięśniowe) oraz liczne nieprawidłowości w badaniach krwi – taka postać trądziku częściej występuje u mężczyzn;
  • kosmetyczną, która jest związana ze stosowaniem kosmetyków zatrzymujących wydzielanie łoju – zmiany pojawiają się przede wszystkim na policzkach;
  • polekową, w której pojawienie się zmian grudkowych i krostkowych związane jest ze stosowania ogólnej lub miejscowej terapii glikokortykosteroidowej, niektórych preparatów zawierających lit stosowanych w leczeniu depresji i innych schorzeń z zakresu psychiatrii, niektórych leków przeciwgruźliczych czy środków kontrastujących z jodem w składzie;
  • mechaniczną, której pojawienie się jest związane z długotrwałym uciskiem danej okolicy – pojawiają się niewielkich rozmiarów zaskórniki i grudki, które należy leczyć, a nie usuwać poprzez popularne “wyciskanie” doprowadzające do poważnych zmian zapalnych;
  • związaną z narażeniem w miejscu pracy, która jest wywołana pod wpływem kontaktu z niektórymi olejami, pochodnymi ropy naftowej czy substancjami zawierającymi związki chloru – w typowych lokalizacjach pojawiają się grudki, krosty i zaskórniki;
  • androgenną – występuje u kobiet, u których stwierdzono zwiększony poziom androgenów we krwi (czyli męskich hormonów – fizjologicznie występują one zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, jednak u panów osiągają wyższy poziom) lub gdy komórki gruczołowe wykazują na nie nadwrażliwość;
  • noworodkową, w której zmiany w postaci grudkowej pojawiają się już w pierwszych tygodniach życia;
  • niemowlęcą, która pojawia się odrobinę później, ok. 4 miesiąca życia, a występujące na twarzy zmiany skórne to przede wszystkim zaskórniki, które stopniowo przekształcają się w grudki i krostki; 
  • młodzieńczą, w której dochodzi do pojawienia się zmian zapalnych w postaci zaskórników, grudek i krostek – nawet nieleczone znikną po kilku latach, pozostawiając jednak nieestetyczne blizny;
  • dorosłych, w której zmiany w postaci grudek i krost pojawiają się w typowych dla trądziku miejscach – najczęściej leczenie pozostawia zanikowe blizny.

Trądzik młodzieńczy

Najbardziej charakterystyczną odmianą trądziku pospolitego jest trądzik młodzieńczy. Z powodu częstego występowania sprawił, że naprawdę sporo osób wciąż tkwi w błędnym przekonaniu, że zmiany skórne w postaci zaskórników czy krostek dotyczą jedynie osób poniżej 18. roku życia.

Występowanie zmian trądzikowych na skórze twarzy i w innych widocznych miejscach jest prawdziwą zmorą wielu nastolatków. Trądzik młodzieńczy pojawia się pomiędzy 11. a 18. rokiem życia – sprawia, że pojawiają się (często bardzo licznie) zaskórniki w obu postaciach – zamkniętej i otwartej. Z biegiem czasu mogą się przekształcać w stan zapalny oraz rozprzestrzeniać na okolice twarzy, np. ramiona czy plecy. Konieczne jest szybkie zareagowanie na powstające zaskórniki i podjęcie leczenia pod okiem doświadczonego dermatologa. W ten sposób zmniejszone zostaje ryzyko wystąpienia nieestetycznych śladów na całe życie.

Główną przyczyną powstawania trądziku młodzieżowego są liczne zmiany hormonalne zachodzące w organizmie dorastającego nastolatka. We krwi znacznie wzrasta poziom androgenów – te zaś wpływają na pracę gruczołów łojowych, a ostatecznie i na pojawienie się pierwszych zmian trądzikowych. Stan skóry może pogorszyć się również na skutek nadmiernego rogowacenia w okolicach gruczołów łojowych i mieszków włosowych. Przyczyną może być również namnażanie się bakterii w obrębie tych gruczołów. Wypryski często pojawiają się u dojrzewających dziewcząt na kilka dni przed pojawieniem się miesiączki.

Co jeszcze może być przyczyną występowania trądziku młodzieńczego u nastolatków?

  1. Stres, który zaburza prawidłową gospodarkę hormonalną organizmu.
  2. Nieodpowiednia dieta – nadmiar cukrów i wysoko przetworzonej żywności, niedobór tłuszczów roślinnych i cynku.
  3. Nadmierne opalanie się – skóra staje się grubsza, a więc ujście gruczołów łojowych jest blokowane.
  4. Alergia pokarmowa.
  5. Mechaniczne podrażnianie poprzez tzw. wyciskanie grudek.
  6. Zatykanie porów poprzez niedokładne i nieumiejętne oczyszczanie skóry twarzy.
  7. Niewłaściwie dobrane do potrzeb skóry kosmetyki.

Objawy trądziku pospolitego. Jak rozpoznać?

Objawy związane z trądzikiem pojawiają się w bardzo charakterystycznych miejscach – w 99% występują na twarzy, w 90% na plecach i w 70% na klatce piersiowej w okolicach mostka. Wyróżnia się szereg zmian klinicznych, a najważniejsze z nich to:

  • zaskórniki zamknięte i otwarte,
  • wykwity grudkowe ze zmianami krostkowymi i krwotocznymi,
  • torbiele ropne,
  • bliznowacenie o różnym stopniu.

Nierzadko dodatkowo pojawiają się wspomniane wcześniej objawy ogólne – podniesiona temperatura ciała, obniżone samopoczucie, spadek energii, bóle mięśniowe. Ponadto można zaobserwować nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych: podniesione OB czy wzrost leukocytozy.

Aby rozpoznać trądzik pospolity (łac. acne vulgaris), należy skonsultować się z dermatologiem. Najczęściej diagnoza zostanie postawiona już podczas pierwszej wizyty.

Jak rozpoznać objawy trądziku? Poniżej znajdziesz wskazówki, które pomogą ci w ustaleniu, jakiego rodzaju wsparcia potrzebuje twoja skóra.

Zaskórniki to zmiany niezapalne, których obecność jest podstawą do zdiagnozowania trądziku pospolitego (jednocześnie warto wiedzieć, że nie występują w jego odmianie posterydowej). Jak powstają? Musi dojść do gromadzenia się nadmiaru sebum i zrogowaciałych komórek naskórka w ujściach gruczołów łojowych. Wyróżniamy zaskórniki zamknięte (nieduże, białe, które widać gołym okiem) i zaskórniki otwarte (rozwijające się z zamkniętych, niewielkich rozmiarów ciemne, zabarwione melaniną punkty).

Grudki to przykład zmian skórnych, których podłożem są wcześniej opisywane zaskórniki. Dochodzi do pojawienia się stanu zapalnego, a w tym procesie wykwity wynoszą się nad powierzchnię zdrowej skóry. Bardzo często goją się bez pozostałości w postaci blizn – konieczne jest jednak podjęcie leczenia pod okiem dermatologa. Zdarza się, że na ich bazie rozwijają się torbiele ropne.

Kolejnym objawem trądziku pospolitego są krosty o charakterze zapalnym. Są wypełnione treścią ropną, ale podobnie jak grudki, z którymi bardzo często współistnieją na ciele chorego – goją się bez pozostawienia blizn. Krosty to najczęściej pojawiające się wykwity niezależnie od natężenia przypadłości u danej osoby.

Torbiele ropne to zmiany zapalne powstające na zlewających się grudkach i krostkach. Przyjmują dość spore rozmiary, a pomiędzy poszczególnymi wykwitami dochodzi do pojawienia się specyficznych połączeń, tzw. przetok. Niestety, torbiele ropne bardzo często pozostawiają dość rozległe blizny.

Blizny natomiast obrazują gojenie się zmian zapalnych związanych z trądzikiem – przede wszystkim torbieli i przetok. Różnią się między sobą charakterem. Najczęściej pojawiają się blizny zanikowe, czyli występujące na powierzchni skóry zagłębienia i zaciągnięcia. Rzadziej występujący jest typ przerosły, którego pojawienie się jest związane z tworzeniem nadmiaru tkanki włóknistej i unoszeniem się ponad skórę.

Przyczyny trądziku pospolitego

Przyczyny trądziku pospolitego

Skąd bierze się trądzik pospolity? Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie. Pojawienie się dolegliwości zależy od naprawdę wielu czynników, które bardzo często występują jednocześnie. Wszystkie uszkadzają nabłonek, który wyściela od środka mieszek włosowy. Dochodzi do wydzielania substancji pobudzających napływ komórek zapalnych zarówno zwalczających czynniki uszkadzające, jak i ulegających destrukcji. W ten sposób powstaje ropa – resztki po bakteriach, obumarłych komórkach i tkankach. To właśnie ona wypełnia pojawiające się krosty i torbiele.

Co wpływa na rozwój i nasilenie zmian trądzikowych? Poniżej przedstawiamy najważniejsze czynniki.

Zaburzenia hormonalne

Jednym z najważniejszych czynników wpływających na pojawienie się trądziku pospolitego są zmiany hormonalne ze szczególnym uwzględnieniem nieprawidłowości w poziomie androgenów i progesteronu. Ich nadmiar prowadzi do nasilenia zmian, natomiast ich niski poziom powoduje ich zanik. Dlatego często do leczenia trądziku wykorzystywane są substancje działające przeciwstawnie do tych hormonów.

Zaburzenia rogowacenia

Kolejnym czynnikiem, który wywołuje trądzik pospolity, jest rogowacenie mieszkowe, czyli zaburzenie rogowacenia w obrębie mieszków włosowych. Najczęściej jego pojawienie związane jest z genetyczną predyspozycją chorego. W ujściach mieszków dochodzi do gromadzenia się masy rogowej, co stanowi doskonałe warunki do rozwoju bakterii i pojawienia się stanu zapalnego.

Nadmierne wydzielanie łoju

Kolejną skłonnością osobniczą, która jest uwarunkowana genetycznie, jest nadmierne wytwarzanie łoju. Gromadzące się sebum również sprzyja rozwojowi bakterii i prowadzi do pojawienia się stanu zapalnego, który staje się czynnikiem wywołującym trądzik pospolity.

Bakteria Propionibacterium acnes

Trądzik pospolity może się pojawić na skutek rozwoju bakterii Propionibacterium acnes (od niej pochodzi nazwa schorzenia – z łac. acne vulgaris), która lokalizuje się w ujściach gruczołów łojowych. To właśnie ona odpowiada za wytwarzanie szeregu tzw. cytokin, czyli substancji powodującej napływ komórek układu odpornościowego, w wyniku czego rozwija się stan zapalny. Namnażanie bakterii jest znacznie ułatwione, gdy równocześnie występuje rogowacenie mieszkowe i nadmiar sebum w ujściach gruczołów łojowych. Musisz jednak wiedzieć, że trądzik nie jest chorobą zakaźną – ogromna rola bakterii Propionibacterium acnes w jego powstaniu nie ma tu znaczenia.

Niewłaściwa dieta

Okazuje się, że na stan skóry wielki wpływ ma również dieta. Wystarczy zbyt często sięgać po niektóre składniki. Na co warto uważać? Dobrze jest przede wszystkim ograniczyć potrawy smażone czy mocno przyprawione (solą, pieprzem czy ostrą papryką). Składniki mające wpływ na pojawienie się trądziku to również ocet spirytusowy, kawa, mocna herbata, czekolada, kakao, chałwa, soki ze sztucznymi aromatami, nieświeże warzywa i owoce. Warto zdawać sobie sprawę, że jeśli jesteś osobą o skłonnościach genetycznych do pojawienia się rogowacenia mieszkowego i/lub nadmiernego wydzielania łoju, substancje chemiczne zawarte w przyjmowanych produktach mogą znacząco nasilić objawy trądziku.

Używki

Trądzik mogą wywołać także używki. Nie chodzi jednak tylko o nadmiar alkoholu. Okazuje się, że ogromny wpływ na stan skóry ma dym tytoniowy. Chociaż to czynne palenie umożliwia przedostawanie się toksyn z krwiobiegu do skóry, na skutek biernego palenia szkodliwe cząsteczki z dymu osiadają na niej.

Ciąża

Wiele kobiet zauważa u siebie wyraźne pogorszenie stanu skóry w czasie ciąży. Dochodzi bowiem do wyraźnych zaburzeń równowagi hormonalnej. Ciąża oznacza znacznie podniesiony poziom progesteronu, który nasila objawy trądziku – prowadzi do pojawienia się zaskórników i innych nieprzyjemnych zmian skórnych.

Leki

Na pojawienie się zaskórników i grudek niemały wpływ mają także przyjmowane leki. Na stan skóry oddziałują przede wszystkim: androgeny, glikokortykosteroidy, leki przecigruźlicowe, niektóre antybiotyki, barbiturany, leki immunosupresyjne czy witaminy z grupy B.

Kosmetyki

Jakość kosmetyków nakładanych na skórę ma ogromne znaczenie. Kremy, które powstały na bazie olejów czy zawierają w sobie pochodne ropy naftowej (!) utrudniają wypływ łoju przez ujścia gruczołów, doprowadzając do prawdziwych problemów z uporczywym trądzikiem.

Promieniowanie słoneczne

Okazuje się, że objawy trądziku znacząco się wzmagają, jeśli chory zbyt dużo czasu spędza na słońcu. Co ciekawe, często początkowo słońce je redukuje, a po czasie stan skóry wyraźnie się pogarsza.

Główne czynniki ryzyka rozwoju zmian trądzikowych

Chociaż u każdej osoby rozwój trądziku jest kwestią indywidualną, istnieją główne czynniki ryzyka jego pojawienia się, które warto znać. To przede wszystkim:

  • wiek – trądzik pojawia się najczęściej pomiędzy 13. a 16. rokiem życia i jest to tzw. trądzik młodzieńczy;
  • zaburzenia równowagi hormonalnej – najczęściej związane ze schorzeniami endokrynologicznymi czy przyjmowaniem preparatów hormonalnych;
  • uwarunkowania genetyczne – osobnicza skłonność do nadmiernego wytwarzania łoju czy rogowacenia mieszkowego;
  • zaburzenia flory bakteryjnej skóry w obrębie mieszków włosowych;
  • nieprawidłowa pielęgnacja przy pomocy kosmetyków zawierających olejki blokujące ujścia gruczołów łojowych;
  • przyjmowanie leków, które mają wpływ na zwiększenie produkcji sebum – przede wszystkim sterydów i witamin z grupy B;
  • mechaniczne drażnienie skóry, czyli tzw. wyciskanie zaskórników,
  • warunki w miejscu pracy – np. stałe narażenie na szkodliwe działanie substancji chemicznych takich jak m.in. chlor, oleje czy pochodne ropy naftowej;
  • nieprawidłowa dieta – tłuste posiłki bogate w tłuszcze zwierzęce, ostre przyprawy, kawa i mocna herbata, ale także słodycze;
  • używki – przede wszystkim papierosy i alkohol;
  • ciąża,
  • nadmierna ekspozycja na słońce.

Leczenie trądziku pospolitego

Leczenie trądziku

Jeśli pojawia się trądzik, zawsze konieczne jest podjęcie leczenia. Chociaż niektóre jego odmiany (np. trądzik młodzieńczy) mogą minąć samoczynnie, najczęściej pozostawią brzydkie blizny, których często można by uniknąć. Istotny jest także czynnik psychologiczny – trądzik, a więc mnogość niszczących młodzieńczą twarz zaskórników, bruzd i krostek, przyczynia się do obniżenia samooceny i wycofania się z życia społecznego.

Sposób leczenia trądziku pospolitego jest zależny przede wszystkim od:

  1. stopnia nasilenia występujących zmian chorobowych,
  2. czasu trwania schorzenia,
  3. szacowanego ryzyka pojawienia się objawów niepożądanych,
  4. możliwości finansowych danego pacjenta.

Żeby leczenie trądziku pospolitego zakończone było sukcesem, terapia musi być dobrana indywidualnie do potrzeb danego pacjenta. Proces leczenia jest długotrwały – często zajmuje nie tylko kilka miesięcy, ale nawet lat. Zmiany potrądzikowe są natomiast zupełnie odrębnym problemem. Jak można leczyć zmiany skóry wywołane przez trądzik?

Suplementy diety na trądzik

Chociaż nie zastąpią wprowadzonej przez specjalistę dermatologa terapii, suplementy diety skutecznie wesprą twoje ciało od środka. Wybieraj jednak preparaty o naturalnym, ziołowym składzie, który nie tylko wyeliminuje problem zmian skórnych, ale jednocześnie nie będzie zagrażał twojemu zdrowiu. Warto wziąć pod uwagę suplementy z wyciągiem z czerwonej koniczyny (ogranicza wydzielanie łoju) lub ekstraktem z liści pokrzywy (wpływa korzystnie na procesy regeneracji skóry).

Dobrym rozwiązaniem może być Nonacne, w którym znajdziesz również zioła o działaniu przeciwgrzybiczym i antybakteryjnym, by nie dochodziło do stanów zapalnych skóry. Wybieraj sprawdzone rozwiązania o potwierdzonej skuteczności substancji aktywnych.

Leczenie miejscowe trądziku pospolitego

Trądzik pospolity w łagodnej postaci (zwłaszcza trądzik młodzieńczy lub ten pojawiający się w ciąży) można skutecznie leczyć poprzez stosowanie leków miejscowych. Także w ciężkich postaciach klinicznych schorzenia zostaje ono bardzo istotnym wsparciem dla terapii.

Leczenie miejscowe trądziku pospolitego może odbywać się przy użyciu różnych preparatów. Najczęściej będą to:

  1. Kwas azelainowy o działaniu antybakteryjnym (m.in. wobec bakterii propionibacterium acnes). Jego stosowanie przeciwdziała również powstawaniu nowych zaskórników i hamuje melanogezę, lecząc nieestetyczne przebarwienia. Podobnie jak często stosowany nadtlenek benzoilu nie wpływa na pojawienie się zjawiska antybiotykooporności. Bardzo rzadko pojawiają się objawy niepożądane.
  2. Nadtlenek benzoilu, który wyróżnia się działaniem antybakteryjnym.
  3. Kortykosteroidy, które stosuje się przede wszystkim w przypadku pojawienia się dużych torbieli trądzikowych. Najczęściej podawane są w postaci wstrzyknięć doogniskowych.
  4. Siarka – coraz rzadziej zalecana ze względu na nieprzyjemny zapach i pojawienie się skuteczniejszych metod w leczeniu trądziku.
  5. Ichtiol o właściwościach przeciwzapalnych, odkażających, redukujących. Wykazuje również działanie przeciwwysiękowe i przeciwbólowe.
  6. Kwas salicylowy o działaniu keratolitycznym również był wykorzystywany przez długie lata i podobnie jak siarka – dzisiaj jest już wypierany innymi metodami, ze względu na ich wyższą skuteczność.
  7. Rezorcyna o działaniu odkażającym i złuszczającym. Warto jednak zdawać sobie sprawę, że może zabarwiać skórę, włosy, paznokcie i odzież.

W leczeniu odmian trądziku pospolitego o lżejszym przebiegu, w którym pojawiają się duże liczby zaskórników sprawdzają się alfa-hydroksykwasy (AHA) – związki organiczne, których źródłem są np. owoce. Skutecznie działają również na usuwanie blizn po jego ciężkich postaciach. Aby peelingi z nimi były skuteczne, ważne są:

  • rodzaj wybranego kwasu (mlekowy, cytrynowy, szczawiowy),
  • stężenie kwasu (5-70%),
  • miejsce jego stosowania,
  • czas ekspozycji (3-5 minut).

Dobrze dopasowany peeling chemiczny hydroksykwasami może prowadzić do rozluźnienia komórek warstwy rogowej i pożądanej normalizacji rogowacenia ujść mieszków włosowych. Najlepiej jednak oddać się w ręce specjalistów i przeprowadzić zabieg w salonie prowadzonym przez wykształconego i doświadczonego kosmetologa lub dermatologa.

Leczenie ogólne

W zdecydowanej większości umiarkowanych oraz ciężkich postaci trądziku pospolitego wdrażane jest leczenie ogólne przy użyciu antybiotyków. Niemal zawsze wybierane jest dla osób, które ze względu na zmiany skórne zaobserwowały u siebie objawy depresji, społecznego wycofania czy skrajnie zaniżonej samooceny z powodu wyglądu. Antybiotykoterapia zalecana jest również w przypadku ustępowania nieznacznie nasilonych wykwitów z pozostawieniem blizn oraz przebarwień.

Najczęściej wdraża się je na okres minimalnie 6-8 miesięcy. Po tym czasie wyraźną poprawę widać u blisko 90% chorujących. Czasem po zakończeniu leczenia niezbędne jest jego powtórzenie. W takich sytuacjach cykl przyjmowania leków rozpoczyna się od dawek początkowych.

Najczęściej stosowane antybiotyki w leczeniu zmian trądzikowych to:

  • tetracykliny (tetracyklina, doksycyklina, minocyklina),
  • erytromycyna,
  • kotrimoksazol,
  • klindamycyna.

Wszystkie wymienione leki mają działanie przeciwbakteryjnie i dużą skuteczność w przeciwdziałaniu stanom zapalnym. To tzw. leki pierwszego rzutu, gdy dochodzi do średnio ciężkich i skomplikowanych postaci trądziku pospolitego. Wykorzystuje się je również w łagodniejszych odmianach schorzenia, gdy działanie miejscowe okazuje się zupełnie nieskutecznym rozwiązaniem. Antybiotyki są wskazane dla osób, które zmagają się z trądzikiem grudkowo – krostkowym. Równie skutecznie przeciwdziałają odmianom trądziku ze zmianami zapalnymi i naciekowymi.

Niestety, leczenie trądziku przy pomocy antybiotyków niesie w sobie ryzyko pojawienia się licznych objawów niepożądanych. To najczęściej nieprzyjemne, ale przejściowe dolegliwości ze strony układu pokarmowego – m.in. wymioty, biegunka, uporczywe bóle brzucha. Okazuje się, że niewielka część pacjentek zmaga się z grzybicą pochwy. Minocyklina natomiast może nieznacznie zwiększyć ciśnienie wewnątrzczaszkowe, wywołując senność, bóle głowy czy zaburzenia koncentracji.

Osobnym problemem jest także rozwój antybiotykooporności. Jeśli antybiotykoterapia nie daje widocznych rezultatów po upływie 6 miesięcy, warto rozważyć możliwość jej wystąpienia. W takim przypadku można spróbować leczenia antyandrogenowego lub za pomocą retinoidów.

Leczenie hormonalne w trądziku pospolitym

Trądzik pospolity może być leczony na wiele sposobów – jednym z nich jest wykorzystanie hormonów. W ten sposób zmiany w obrębie skóry leczone są przede wszystkim u kobiet, które nie odpowiadają na wyżej opisane konwencjonalne terapie oraz tych, którym nie można podać retinoidów. Leczenie hormonalne trądziku jest wskazane dla:

  • kobiet, u których trądzik pospolity jest w początkowym stadium rozwoju,
  • chorujących, którzy nie reagują na antybiotyki,
  • osób, u których zaobserwowano jednoczesne objawy hirsutyzmu, cechy wirylizacji, łysienie, zaburzenia miesiączkowania czy otyłość.

Najczęściej w tego rodzaju leczeniu wykorzystuje się preparaty z zawartością progestagenów pozbawionych aktywności androgenowej. W ten sposób dochodzi do redukcji biodostępności wolnego testosteronu i zahamowania produkcji androgenów jajnikowych – wynikiem jest pożądane obniżenie produkcji łoju.

Leczenie hormonalne trądziku trwa od 6 do 12 miesięcy. Powinna towarzyszyć mu terapia miejscowa, by móc zauważyć wyraźną poprawę. Pierwsze efekty pojawiają się po około 4-6 tygodniach terapii.

Stosowanie hormonów w walce z uporczywym trądzikiem niesie w sobie ryzyko pojawienia się objawów niepożądanych. To przede wszystkim dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (m.in. nudności czy wymioty), bóle głowy, uczucie napięcia piersi, obrzęk piersi, zaburzenia miesiączkowania i plamienie, spadek libido, zmiany masy ciała, lekkie i średnio zaawansowane stany depresyjne oraz przebarwienia na twarzy.

Jednocześnie warto podkreślić, że leczenie trądziku hormonami nie jest wskazane u kobiet, które mają stwierdzone zmiany w piersiach lub cierpiących na nadciśnienie tętnicze. Wykluczone z tego rodzaju terapii są również panie, które zmagają się z nowotworem narządu rodnego lub innym rakiem hormonozależnym. Nie zaleca się jej również osobom z żylakami podudzi i nałogowym palaczom (może dojść do rozwoju zakrzepicy żył głębokich czy zatorowości płucnej). Przed podjęciem leczenia hormonalnego trądziku każda kobieta powinna przejść kontrolne badanie piersi i ciśnienia krwi. W trakcie leczenia należy powtarzać badania co 6 miesięcy.

Retinoidy w leczeniu trądziku pospolitego

Trądzik pospolity w ciężkiej i bardzo ciężkiej postaci wymaga odpowiednich środków. Dzisiaj już wiemy, że bardzo skuteczna okazuje się izotretynoina podawana doustnie. To retinoid I generacji, który wpływa na wszystkie mechanizmy patogenezy trądziku. Jak działają retinoidy?

  • zmniejszają wydzielanie łoju o nawet 90%,
  • powodują inwolucję gruczołów łojowych,
  • działają przeciwbakteryjnie (zmniejszają ilość bakterii P. acnes),
  • normalizują procesy rogowacenia wewnątrzprzewodowego, usuwając najpowszechniejsze objawy trądziku – zaskórniki,
  • wyróżniają się działaniem przeciwzapalnym.

Kiedy warto wprowadzić leczenie izotretynoiną? Przede wszystkim w bardzo ciężkich postaciach trądziku (typu acne phlegmonosa, acne conglobata, acne nodulo-cystica i acne inversa). Sprawdzi się również w walce z trądzikiem, który nie reaguje na 18 miesięcy terapii konwencjonalnej czy w przypadku nawrotu po jej zakończeniu. Zaleca się je również w przypadku pojawienia się tendencji do bliznowacenia. Leczenie retinoidami sugerowane jest także w sytuacji, gdy trądzik grudkowo-krostkowy nie poprawił się więcej niż o 50% po 3 cyklach antybiotykoterapii. To rozwiązanie dla pacjentów z zaburzeniami psychicznymi i pojawiającymi się w wyniku choroby skłonnościami samobójczymi.

Leczenie retinoidami trwa najczęściej od 4 do 7 miesięcy. Jeśli terapia okaże się nieskuteczna, można ją powtórzyć po upływie ok. 6 miesięcy. Nie wymaga dodatkowego stosowania preparatów o działaniu miejscowym.

Również ta forma leczenia trądziku niesie w sobie ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych. Co powinno cię niepokoić? Stosunkowo często pojawiają się: nadmierna suchość błon śluzowych i skóry, krwotoki z nosa, zapalenie powiek i spojówek, zapalenie i rumień twarzy. Na początku leczenia występujące dotychczas objawy mogą się nasilić. Dodatkowo często pojawiają się bóle kostno-stawowe i mięśniowe. Istnieje również ryzyko pojawienia się wyraźnego obniżenia nastroju, stanów depresyjnych, myśli samobójczych czy ataków paniki.

Wizyta u kosmetologa

Trądzik pospolity wymaga podjęcia działania – niezbędne jest leczenie pod okiem profesjonalisty, czyli dermatologa. Nie ulega jednak wątpliwości, że odpowiednim wsparciem w walce o piękną skórę jest również kosmetolog. Nigdy nie należy samodzielnie podejmować się “wyciskania” czy zdrapywania wykwitów. Przestrzegamy również przed stosowaniem, cieszących się niestety coraz większą popularnością, “plastrów kosmetycznych” do usuwania zaskórników. Nieumiejętne podejście do zmian skórnych może sprawić, że bakteria p. acne zostanie przeniesiona w inne części ciała, a na twarzy pozostaną trwałe blizny. Skuteczność tych sposobów jest naprawdę mała, często wręcz zerowa.

Jeśli zmagasz się z trądzikiem pospolitym i zależy ci na jak najszybszym usunięciu istniejących zmian, wybierz się do gabinetu kosmetycznego. Doświadczony pracownik dobierze właściwą formę dbałości o twoją skórę, która będzie skuteczna, ale nade wszystko – bezpieczna dla ciebie i twojego ciała.

Jednocześnie podkreślamy – wizyta u kosmetyczki czy kosmetologa to nie jest forma leczenia, a jedynie wsparcie dla tymczasowej poprawy wyglądu skóry. Każdy profesjonalny salon oferuje szereg dopasowanych zabiegów dla cery trądzikowej. Z pewnością znajdziesz coś dla siebie. Aby rzeczywiście cieszyć się długotrwałym efektem, najlepiej będzie połączyć leczenie farmakologiczne z regularnymi wizytami u kosmetologa.

Rokowanie przy trądziku

Trądzik pospolity (łac. acne vulgaris) to schorzenie przewlekłe, którego leczenie trwa często kilkanaście miesięcy. Czy to oznacza, że rokowania są złe? Wręcz przeciwnie – możliwe i bardzo prawdopodobne jest całkowite pozbycie się zmian w obrębie skóry.

Musisz jednak pamiętać, że leczenie i wizyty u kosmetologa to nie wszystko. Konieczna jest zmiana stylu życia, który ma ogromny wpływ na pojawienie się trądziku pospolitego i efektywność podjętej terapii. Konieczne jest zmniejszenie ilości czynników stresogennych, zwiększenie godzin snu i zbilansowana dieta. Nawet osoby obciążone genetycznie wychodzą z bardzo nieestetycznych, zaawansowanych zmian i często jedynym śladem po schorzeniu są niewielkie blizny.

Wygląd skóry jest bardzo istotny, jednak najważniejsze jest zlikwidowanie wszystkich zagrażających zdrowiu stanów zapalnych w ciele. Podjęcie leczenia trądziku pospolitego jest po prostu niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ma ogromne znaczenie również pod względem psychiki i samooceny.